Phoebe 



           


Księżyc Saturna – Phoebe (IX) – został odkryty w 1898 roku przez W. Pickeringa. Nastąpiło to dopiero 50 lat później po odkryciu Hyperiona. Warto wiedzieć, że w późniejszych latach, Pickering zajmował się m.in. obliczaniem przypuszczalnej orbity Plutona...
    Nazwa księżyca ma pochodzenie mitologiczne. Phoebe (czyli Artemida) była dziewiczą boginią polowania i Księżyca, oraz także siostrą Apolla.
    Natomiast księżyc nazwany tym imieniem, krąży ruchem wstecznym wokół Saturna po eliptycznej orbicie (→mimośród e = 0,1635) o →półosi wielkiej a = 12.947.780 km. W perycentrum (najbliżej planety) księżyc Phoebe oddalony jest od Saturna na odległość q = 10.830.818 km. W apocentrum (najdalej od planety) księżyc ten znajduje się w odległości Q = 15.064.742 km od Saturna. Jest to pierwszy odkryty tzw. „nieregularny” księżyc Saturna! Odkrycie satelity tak daleko krążącego od swej planety, po orbicie sporo różniącej się od kolistej, a na dodatek jeszcze w przeciwną stronę było dosyć zaskakujące dla świata naukowego tamtych czasów... Po jakimś czasie parametry tejże orbity mogą ulec pewnej zmianie, gdyż księżyc krąży tak daleko od Saturna, iż jego ruch zaburzany jest np. przez Słońce. Być może mamy tu do czynienia z przechwyconą planetoidą (o całkiem sporej masie: ~8,2891×1018 kg – czyli 1128 gór Giewont!), która prawdopodobnie kiedyś znowu powróci na wokółsłoneczną orbitę.

    Interesującą cechą tego księżyca jest to, iż ma bardzo małe  →albedo – szacowane na zaledwie 5%. Dlatego też ma on stosunkowo niedużą jasność, jak na taki spory księżyc!

    Okres obiegu księżyca trwa około 1,5 ziemskiego roku, co oznacza że jego średni dzienny ruch na niebie wynosi tylko 0°39'15''. Właśnie wykrycie tegoż ruchu przez Pickeringa i powiązanie go ze zmianami położenia Saturna na niebie, pozwoliło ustalić, że obiekt ten jest rzeczywiście satelitą planety (a nie np. innym odleglejszym ciałem niebieskim rzutującym się na sferze niebieskiej w pobliżu planety).
    Inną przeszkodą we wcześniejszym odkryciu tego księżyca, jest nieduża jasność (pomimo sporych rozmiarów), wynosząca tylko 16,4m (prawie 14,5 tys. razy mniejsza od najsłabszych gwiazd widocznych gołym okiem!). Dla porównania: Saturn ma mniej więcej jasność ok. 0,7m, tak więc Phoebe świeci słabiej od niego o ok. 15,7m. Odpowiada to różnicy jasności rzędu ponad 1,9 mln razy!

Poniżej podaję dane Phoebe – w pierwszej tabeli podstawowe informacje o księżycu. Natomiast w drugiej tabeli podane są (obliczone za pomocą następujących wzorów) parametry jego orbity.


Phoebe

Średnia odległość od planety  [tys. km] 12947,8
Średnia odległość od planety  [R. planety] 214,8
Okres obiegu  [doby] 550,31
Mimośród orbity  [e] 0,1635
Nachylenie orbity  [stopnie] 176,0
Średnia wartość średnicy  [km] 213,2
Główny odkrywca i rok odkrycia W. Pickering   1898
Jasność księżyca  [mag] 16,4
Masa księżyca  [kg] ~8,2891 × 1018

Parametry orbity księżyca

Perycentrum
[q]
Apocentrum
[Q]
Odległość od planety  [tys. km] 10830,8 15064,7
Odległość od planety  [R. planety] 179,7 250,0
Odległość kątowa orbity księżyca widziana z Ziemi*  [stopnie] 0°29'08,87'' 0°40'32,56''
Rozmiar kątowy tarczy planety widzianej z księżyca  [stopnie] 0°38'15,55'' 0°27'30,38''
Jasność tarczy planety widzianej z księżyca**  [mag] –9,7 –8,9
Rozmiar kątowy tarczy księżyca widzianej z „powierzchni” planety  [stopnie] 0°00'04,08'' 0°00'02,93''
Jasność tarczy księżyca widzianej z „powierzchni” planety**  [mag] 6,0 6,8
Prędkość ruchu orbitalnego księżyca  [km/s] 2,02 1,45
  * Wartość kątowa dotyczy Saturna znajdującego się w opozycji do Ziemi (odległość 1,3 mld km = 8,5 AU)
** Podana jasność nie uwzględnia czynników mogących ją zmniejszyć (np. poprzez zmianę fazy oświetlenia obiektu)

Zobacz także pokrewne strony:
Astronomia dla każdego – Księżyce Saturna
Monde des MonatsPHOEBE
Views of the Solar System – PHOEBEPhoto Archives
Solar System Exploration – PHOEBE
The Nine Planets – PHOEBE
The Astronomy Workshop – Satellite Viewer
Planetary Satellite Mean Orbital Parameters
Natural Satellite Physical Parameters



Strona w serwisie AstroWWW portalu Astronomia.pl